Een foto gedateerd 13 december 1933.
De bridgeclub van de MTS Amsterdam. Met v.l.n.r. de studenten Bosboom, Frisscher, Bianchi en Van den Broeke. Mijn vader, Richard van den Broeke, toen 19 jaar oud, is de indische jongen helemaal rechts op de foto.
Hij werd in het plaatsje Madiun in Oost-Java geboren in 1914 als zoon van de administrateur van een suikerfabriek in die plaats(mijn opa). Hij ging in de kost in Malang, om daar de Middelbare School te doen en wilde daarna techniek studeren. Je kon dat laatste beter kon doen in Nederland dan in Nederlands-Indië, omdat de Nederlandse diploma´s beter scoorden in Indië, dan diploma´s behaald op technische scholen op Java.
Zodoende reisde hij dus per boot medio 1930 van Indië naar Amsterdam om daar aan de MTS te gaan studeren. Hij studeerde daar electrotechniek en werktuigbouw. Een klasgenoot van hem was de bekende scheepsbouwer Verolme.
Mijn vader, die in 1980 op 66-jarige leeftijd overleed, heeft me nooit zoveel verteld over zijn leven in Amsterdam als student. Daarom ben ik enige tijd geleden naar het Stadsarchief van de gemeente Amsterdam gestapt en heb ik onderzocht op welke plekken in Amsterdam hij zoal gewoond heeft. Ik kwam tot de volgende opsomming:
Vanaf november 1933 woonde hij aan de Linnaeuskade 47, waar mijn opa en oma van moeder’s kant toen woonden. Mijn vader heeft in die periode ongetwijfeld mijn moeder, Emmy Triesschijn leren kennen, die de dochter was van zijn hospita. Zij had eigenlijk eerst verkering met een ander, maar koos voor de indische student op kamers.
Vervolgens woonde hij in de periode van juni 1934 tot februari 1935 in het pand Mr.Arntzeniusweg 15, waar mijn opa en oma naar verhuisd waren vanaf de Linnaeuskade. Daar leerde hij ook de andere familieleden kennen. Ton en Ciska Triesschijn, en Ed van Aalst die ook uit Indië kwam en zich met Ciska verloofde.
Wonderlijk is dat hij vervolgens in februari 1935, dus vier maanden later, een studentenkamer betrok op het adres Beethovenstraat 28, maar augustus 1936 weer ging wonen op het adres Mr. Arntzeniusweg 15. Wat was er tussentijds voorgevallen dat hij tijdelijk ergens anders ging wonen in Amsterdam? Misschien ruzie met mijn moeder? Tijdelijk verbroken verkering. Ik kan ‘t ze niet meer vragen, want mijn beide ouders zijn al lang overleden.
Januari 1938 woonde hij al in de Heerenstraat in Pasuruan in Nederlands-Indië. Eerst in een pension, later in een eigen woning. Vermoedelijk heeft hij november/december 1937 de terugreis per boot vanuit Amsterdam naar Indië gemaakt. Mijn moeder kwam 1,5 jaar later ook naar Indië, waar ze in Soerabaja trouwden in december 1939. Hieronder is de woning in Pasuruan te zien op een foto uit 1992. Ik sta met mijn zus Anneke, die in die woning oktober 1940 geboren is, op de foto.
Al met al duurde zijn verblijf tijdens zijn studietijd in Amsterdam dus vier jaar.
Wat is er bekend aan verhalen over die tijd? Ik herinner me dat hij het uiterst vreemd vond dat Nederlanders achter handkarren liepen en allerlei spul op straat en op de markt verkochten. In de koloniale verhoudingen in Nederlands-Indië was hij gewend dat de alleen de inlanders dat soort klussen deden.
Hij had veel indische vrienden die net als hij ook naar Amsterdam waren gekomen vanuit Indië om daar te studeren. Veel van die indische jongens kregen natuurlijk verkering met Amsterdamse meiden. Ook de zus van mijn moeder kreeg verkering met een indische jongen en ook zij vertrok naar Indië om daar te trouwen en een bestaan op de bouwen in de ‘Gordel van Smaragd’. Dat was heel gebruikelijk in die dagen.
Van mijn vader was bekend dat het nogal een feestnummer was. Hij was bovendien erg gecharmeerd van het vrouwelijk schoon. Vanuit Amsterdam ging hij met z´n vrienden en m´n moeder naar o.a. Zandvoort en werd menig Amsterdamse kroeg bezocht.
Wat zowel mijn vader als mijn moeder in 1939 niet konden bevroeden is dat de Tweede Wereldoorlog en de bersiaptijd in Indië (onafhankelijkheidsstrijd Indonesiërs) hun direct na de oorlog weer terug zou brengen naar de Mr. Arntzeniusweg in Amsterdam. Berooid en zonder enig bezit. Hun woning en bezittingen in Indië in bezit genomen door de Indonesiërs. Niet lang daarna in 1948 werd ik in Amsterdam geboren uit de hereniging van mijn beide ouders. (tijdens de oorlog zaten mijn moeder met mijn zusje in verschillende jappenkampen op Java en zat mijn vader als reserveofficier van de marine in Engeland).
Nu wonen onze twee zoons in Amsterdam. Ik moet vaak denken wat er zoal in meer dan 80 jaar kan passeren. Tussen het moment dat mijn vader daar als student rondliep en nu….
